Yeisu Wasana Waiwaisana
Luke
wana Leleli
Baaba Houwan
Buki ya ana toleleli heiya Luke. Luke iya nige Yeisu wana apostolowau elulutega eluwa avaliya etega i
oola, ge iya nige Yudiya gamagalina i oola. Luke iya Gilik gamagalina, ge wana tuwalali doketa. Iya alona
Pol hi nawanawa ge tuwalali hi gewi hi ginolil. Inoke Luke Yeisu wasana i asimuli-an bubun inoke buki
ya i ginol Gilik gamagaliliyau kaiweliya.
Luke i pankitela Yeisu iya gamagal sasapona ge iya Topwamwal Yudiya ge bolo nige Yudiya i oola kaiweliya.
Wana buki gamwanaa liwan i gewi i liwanan togulagula ge bolo gamagalau hi kite lowagil Yeisu i atilomwan-agil
ge i label. Ge buki ya elana yowau wali ginol liwaniliya hi gewi ta pwawaa.
Bugul enuna al ali nuwatu i bwata Luke wana liwaliwan gamwanaa heiya awanun paganina, Yayaluwa Bwabwalena
wana tuwalali, yaliyaya ge Yehoba wala gegi i nuwayoho.
1
1 Ateu owa Tiyopilo. Valila gamagalau hi gewi bugul bolo hi masal gamameya wasana iyaka hi leli,
-
1:1
Tuw 1:12 hi golugoluwa bolo hi kiteya mataliyaa wali wasa elana. Heliya hi kiteya mataliyaa i telipunaa ana abatelipuna
elana, ge heliya hi ola Yehoba wana baaba ana totuwalali inoke wasa o hi baunan eliyama.
3 He nau bugul bolo ona o ya asimuli-an bubun, ya telipunaa ana abatelipuna elana, inoke ya nuwatu te wasaliya
na vatal bubun ge na leli lowan owa gamagal bwabwatana Tiyopilo kaiwem.
4 Inoke nu atena te toto hi panpankiti-an eliyam i tunahot.
Anelose I Pamasal Sakalaiya elana Abwe Elisabet Diyon Tobabitaiso Ni Ab
5 Helodi Yudiya wali kin wana sauga logugui, he topowon etegana iyoho alana Sakalaiya, iya Abaidiya wana
boda ana gamagal etega. Lagona alana Elisabet, iya al topowon houhouwena Eloni tubutubunina etega.
6 Ali toto eluwa wali minamina i waisi Yehoba matanaa, he Yehoba wana logugui ge wana baaba gegewena hi
henapuan bubun.
7 Nige natuliya i gagan, kaiwena Elisabet i kobwas. He alona ge lagona Sakalaiya iyaka hi liki.
8 Sauga etegana Sakalaiya wana boda wali sauga tuwalali, he Sakalaiya iya iyoho topowon wali tuwalali i
awaawaginol Yehoba matanaa.
9 Yaka pat hi galavenu-an i ola topowon ali logugui, ge gamagal etega nihi hile ni ulutuk Yehoba wana Limi
Bwabwalena gamwanaa ge bugul bwalena waiwaisana ni ton ana abatonton pwatanaa. Hi pwawa Sakalaiya te
ni ginol, inoke i ulutuk Limi Bwabwalena gamwanaa.
-
1:9
Tota 30:710 He bugul bwalena waiwaisana ana sauga tonton elana, gamagalau boda bwabwatana heliya iyoho tola hi awaawanun.
11 Inoke Babala wana anelose etega i masal Sakalaiya elana i talmilila abatonton labena awonaa.
12 Sauga Sakalaiya anelose i kite, inoke atena i you ge i lovakun.
13 Yaa anelose i baek elana i ba, “Sakalaiya, bahi lovakun! Wam awanun iyaka Yehoba i hago. He lagom Elisabet
natum melutauina ni ab, inoke alana nu tun Diyon.
14 Iya nuwam ni pwawaisi ge ni payaliyaya-agiwa, ge gamagalau nihi gewi nihi yaliyaya wana masal kaiwena,
15 kaiwena iya alana ni bwata Babala matanaa. Bahi oine ge wewel gasigasisena ni iim. He sauga hinana abwe
ni ab ya te Yayaluwa Bwabwalena ni kalaopopwi.
-
1:15
AlGe 6:316 Iya boda Isileli nihi gewi ni ahel pasikalil nihi nem Babala eliyana, heliya wali Yabowaine.
17 Wana pagan ge wana gasisi ni ola palopita Ilaitiya, ge iya ni nohouwa Babala awonaa. Iya tamataman aloliyau
ge natuliyau ni ahel maniniliya ni abubun, ge bolo Yehoba hi awatautau-an ni ahel pasikalil nuwatu waiwaisana
nihi ahe ni ola bolo tosasapol wali nuwatu. He gamagalau ni lovivina-agil Babala wana nem kaiwena.”
-
1:17
Mal 3:1; 4:5-6; Mat 17:11-13
18 Inoke Sakalaiya i baek anelose elana i ba, “Ga na ola ge na atena wam baaba i tunahot? Kaiwena nau iyaka
ya liki, ge lagou al iyaka i liki.”
19 Anelose Sakalaiya anana i lahe i ba, “Nau Gabeliyel, sauga gegewena ya talmilila Yehoba manininaa, iya
i patunau ya nem na liwaliwan eliyam ge wasa waiwaisana ya na wasaan eliyam.
-
1:19
Dan 8:16; 9:2120 He nige no baaba u aabulilek-an, inoke nu talpwakum ge nige bosowaina nu baaba ana siga bugul bolo ya
nihi masal. He sauga toto Yehoba i hile eliyana te no baaba ni tunahot.”
21 Sauga o elana gamagalau heliya iyoho hi matamatan Sakalaiya kaiwena, ge hi nuwa gewagewa ga i ola ge
i minabi Limi Bwabwalena gamwanaa.
22 Sauga i tagil nige bosowaina ni baaba elal, nimana ya te i papatuwalali, inoke gamagalau hi atena te
pankite etega i masal elana Limi Bwabwalena gamwanaa.
23 Sakalaiya wana sauga tuwalali i mowasi, inoke abwe i sikal i na wana panuwaa.
24 Wana sikal enaa, inoke lagona Elisabet i liyan. He weikena nimala panuna nige i nonomasamasal, i miminaa
ya te limiya.
25 Inoke Elisabet i ba, “Babala i atilomwan-agau, yaka bugul ya i ginol kaiweu ge o puluwawi i ahek yoho
gamagalau mataliyaa.”
Anelose I Pamasal Meli elana Iya Yeisu Ni Ab
26 Elisabet wana liyan ana weikena sikisina gamwanaa, Yehoba anelose Gabeliyel i patuna i na labi Galili
panuwana alana Nasaleta,
27 gamaina matabubuwa etega elana. Iya alona ge tau etega alana Yosepa, iya Deibid tubutubunina, hi kawakawalolu.
Gamaina matabubuwa o alana Meli.
-
1:27
Mat 1:16,1828 Anelose i na elana ge i ba, “Ateu owa Meli. Babala i minaa eliyam ge iyaka i muloluagiwa.”
29 Meli anelose wana baaba o i hago, yaka atena i bwanabwana nabi inoke i nuwatu loyaloya ge i ba, “Ba mulolu
ya ana sapu ga i ola?”
30 Yaa anelose i baek elana i ba, “Meli, bahi lovakun. Yehoba iyaka i muloluagiwa.
31 He abwe nu liyan ge wawaya melutauina nu ab, yaka alana nu tun Yeisu.
-
1:31
Ais 7:14; Mat 1:21-2332 Iya ni tobwabwatana gamagalau mataliyaa, ge nihi awa Tomihahaina Hot Natuna-an. Tubuna Deibid wana abalogugui
Yehoba Yabowaine ni pek elana,
-
1:32-33
2Sam 7:12,13,16; Ais 9:733 ge iya ni tabwa Yakobo tubutubunau wali kin mihomihotina. Wana abalogugui nige ni momowasi.”
34 Inoke Meli i nel anelose elana i ba, “Ga ni masal ola? Kaiwena nau nigeya ga sauga etega alou tau etega
ha kekenu.”
35 Anana anelose i lahe i ba, “Yayaluwa Bwabwalena ni lau eliyam, ge Tomihahaina Hot wana gasisi ni yabomwiwa.
Inoke wawaya toto abwe nu ab ni bwabwalena ge nihi awa Yehoba Natuna-an.
36 U kite, tutum Elisabet valila gamagalau hi awa kobwakobwasi ge bwagana iyaka i liki, he iyaka i liyan
ge wana weikena sikisina te.
37 Nige bugul etega i pupulowan tage Yehoba nige bosowaina ni ginol.”
-
1:37
Aba 18:14
38 Yaka Meli anelose anana i lahe i ba, “Nau Babala wana totuwalali loloyowanina. He ni masal eliyau ni
ola toto u baunan.” Inoke anelose Meli i eguluwan.
Meli I Na Elisabet I Kite
39 Sauga toto o elana, Meli i lut ge etimwawa i egon, i na Yudiya awanina etega, iyoho labi oyana gaganina
elana.
40 Sauga i vin, yaka i na i ulutuk Sakalaiya wana limiya ge i pata ateu owa Elisabet elana.
41 Sauga Meli wana pata ateu owa Elisabet i hago, inoke wawaya i lamwalamwaniu tinenaa. Elisabet Yayaluwa
Bwabwalena i kalaopopwi,
42 inoke i baaba anana i bwata i ba, “Yehoba iyaka i muloluagiwa, am mulolu yowau gegewel ali mulolu i bwata
lake. Ge wawaya toto abwe nu ab Yehoba i muloluan al.
43 Ga i ola ge owa no Babala hinana o awatauwan bwabwatana u ginol ge u nem u kiteyau?
44 Sauga wam pata ateu owa ya hago i tuk tanawa, inoke wawaya i yaliyaya ge i lamwalamwaniu tinewa.
45 Yehoba i muloluagiwa, kaiwena u abulilek te Babala ni ginol ni ola wana baaba eliyam.”
Meli Yehoba I Tobalan
Atewa Babala ya tobalan,
-
1:46
1Sam 2:1-10
Yehoba no Topwamwal elana.
no waisi i gagan, iya i atilomwan-agau.
He sauga ya ge sauga i nenem heyan ge heyan
nihi baaba kaiweu nihi ba, “Yehoba i muloluan.”
Togasisi bugul bwabwatal i ginolil kaiweu.
He iya i bwabwalena.
ge bolo totoliya hi teli heyagil ge hi nuwatu
tage alaliya i bwata, wali boda i tagalekaleka-an.
-
1:51
2Sam 22:28
yohil abaliyaa ge i teli lowagil,
inoke bolo nige alaliya i gagan i teli heyagil.
-
1:52
Yobi 12:19; 5:11; Same 147:6
togalebu elal hi kalaopopwi,
yaa togogomwau i patuna
yohil nimaliya enoenovana ya.
-
1:53
Same 34:10
ge nige i nunuluwan te ni atilomwan-agil,
-
1:54
Same 98:3
ni ola wana bateli Abalahama ge
tubutubunau heyan ge heyan elal.
-
1:55
Maik 7:20; Aba 17:7
56 He Meli i miminaa ga to Elisabet eliyana sauga ana yapu i ola weikena eton, yaka abwe i sikal i na wana
awana.
Diyon Tobabitaiso wana Masal Wasana
57 Elisabet wana ab ana sauga i pwawa, inoke i ab natuna melutauina.
58 Wana heliyamwau ge tutunau wasa hi hago te Babala Elisabet i muloluan nabiyan, inoke avaliya hi yaliyaya
toyawa.
59 Wawaya wana lan eit*1:59
Yudiya wali pagan i ola hiwe. Ebo natuliya melutau nihi ab ge wana lan eit ni pwawa, inoke tuwana buhuna
kunisina nihi gotomwa yoho ge alana nihi tun. Pagan o ana logugui i neem Abatelipuna 17:12 elana. i pwawa inoke hi nowanik ge ana gotomwa yoho paganina nihi ginol. Tage tamana Sakalaiya alana nihi tun
pwatanek elana,
-
1:59
Aba 17:12; Lib 12:3; Luke 2:2160 yaa hinana i ba, “Bahiwa! Alana nuku tun Diyon.”
62 Inoke nimaliya hi patuwalali ge eliyana tamana hi neli nuwana hauna alan ni tun wawaya elana.
63 Sakalaiya abaleleli etega i awanuni elal, inoke i leli i ba, “Iya alana Diyon.” Inoke gegewel ateliya
i you.
64 Sauga o elana Sakalaiya awana i mwapwela ge bosowaina ni baaba, yaka i telipuna i baaba ge Yehoba i tobatobal-an.
65 He wali heliyamwau gegewel bugul o hi kite inoke hi lovakun nabi. Yaka bugul ya gegewel wasaliya i lelu
i na panuwa gegewel elal bolo hi minaa Yudiya labi oya gaganina elana.
66 Gamagalau gegewel bolo wasana hi hago hi nuwanuwatu-an ge hi nel hi ba, “Wawaya ya bwaliga ni tabwa hauna
kaba gamagal?” Kaiwena hi atena te Babala i matahikan ge i labe.
Sakalaiya Yehoba I Tobalan
67 Diyon tamana Sakalaiya Yayaluwa Bwabwalena i kalaopopwi inoke i palopisai Yehoba wana baaba i baunan
i ba:
iya i nem kila wana
gamagalau ni labela ge ni sokalila.
-
1:68
Same 72:18
Topwamwal gasigasisena etega i pamilil kaiwela,
-
1:69
Same 18:2
bateli palopitau bwabwalel hi baunan.
topihigelgel ge bolo nige hi nunuwana-agila elal.
-
1:71
Same 106:10
ge wana bateli toto iya
totona i ginol i nuwahikan.
-
1:72
Aba 17:7; Same 105:8-9
yaka nige ta lolovakun, yaa yawalila miminana
ta tapwatapwalolo eliyana,
ge wala pagan ni sapu ge ni waisi matanaa.
-
1:75
Tai 2:12-14
Tomihahaina Hot wana palopita etega,
kaiwena nu nohouwa Babala awonaa ge
kamwasa nu lovivina-an iya kaiwena.
-
1:76
Ais 40:3
wala Yabowaine atilomwan i
kalaopopwi ge wana pagan i meimei,
inoke nuwana wali gegi ni
nuwayoho ge pwamwal nihi pwawa.
Iya sabwelu mwananalina ni patunem labulabumwa,
-
1:77
Yel 31:34
1:78
Ais 60:1-2
ge ni nulila mibubun ana
kamwasa elana ta nanawa.
